✦
Rüyada hapishane bir suç ya da hukuk haberi taşımaz. Kişinin kendi eliyle kurduğu ama artık sorgulamadığı sınırları, bekleyişi ve süresi dolmuş sözleri anlatır.
Hapishane, Türkçede çoğu zaman kendi adıyla değil bir fiille anılır: içeri düşmek, içeride olmak, dışarı çıkmak. Mekân kadar bu dil de anlamlıdır, çünkü hepsi bir yer değişikliğinden çok bir hâl değişikliğini anlatır. Dört duvar, sayılan günler, duvara atılan çizikler ve ziyaret günü, halk anlatısında hapishaneyi cezanın değil sürenin mekânı yapar.
Rüya dilinde bu mekân hukuki bir haber taşımaz. Tabir geleneği de hapishaneyi suçla değil darlıkla, sıkışmışlıkla ve beklemeyle ilişkilendirmiştir. Rüyayı gören kişi oraya nasıl geldiğini çoğu zaman hatırlamaz bile. Hatırlanmayan sebep, imgenin tam merkezindedir: insan kendini bir yerde bulur ve orada kalır.
Hapishaneyi başka kapalı mekânlardan ayıran şey, sınırın dışarıdan konmuş görünmesidir. Oysa rüyayı görenin elinde çoğu zaman bir anahtar vardır ve onu hiç denememiştir. Bu yüzden imge, insanın kendi eliyle kurduğu ama artık sorgulamadığı sınırlarla yakından ilgilidir: alışkanlıklar, verilmiş sözler, ödeme planları, üstlenilmiş roller.
Hücrenin büyüklüğü, pencerenin olup olmaması ve kapının kilitli olup olmadığı yorumu değiştirir. Penceresi olan bir hücre, kısıtın içinde bile bir ufuk görüldüğünü gösterir. Kapısı açık bir hücre ise kısıtın çoktan kalktığını ama kişinin bunu fark etmediğini anlatır. Tabirciler ayrıca içeride kalınan sürenin bilinip bilinmediğine bakmıştır. Bitiş tarihi belli olan bir tutulma ile süresi söylenmeyen bir tutulma, rüyada tamamen farklı iki duygu bırakır. Kişinin yanında başkalarının bulunması da yorumu yumuşatır; paylaşılan darlık, tek başına taşınan darlıktan hafif sayılmıştır.
Suçluluk beklersiniz, oysa uyanınca geriye kalan şey bıkkınlıktır. Hapishane rüyası çoğu insanda ceza duygusu değil, adı konmamış bir yorgunluk bırakır. Sizden durmanız istenmez; çoktandır durduğunuzu fark etmeniz istenir.
Sevmediğiniz bir işte üç yıl daha kalmayı planlıyorsanız ve sebep olarak kredi taksitlerini gösteriyorsanız, bu rüya sık gelir. Aynı şey bitmiş sayılan ama sürdürülen bir ilişki, taşınmayı yıllardır konuşup hiç tarih vermediğiniz bir şehir ya da her yaz ertelenen bir karar için de geçerlidir. Ortak nokta şudur: sınırı koyan siz olduğunuz hâlde artık başkası koymuş gibi hissedersiniz.
Rüyada parmaklıkları sarsmanız, hâlâ itiraz ettiğinizi gösterir. Yatağın kenarına oturup beklemeniz, itirazın da yorulduğunu. Duvarda sayılan günler görüyorsanız, gündüz de bir tarihi bekliyorsunuz demektir: sözleşmenin bitişi, çocuğun mezuniyeti, borcun son taksiti. Hayatın bir bölümünü askıya alıp uzak bir tarihe emanet etmek, bu rüyanın en yaygın arka planıdır. Bekleyen kişi kendini iyi hisseder, çünkü beklemek karar vermekten kolaydır.
Birinin sizi ziyarete gelmesi bambaşka bir katman açar. Ziyaretçi, sizin kendinize kapattığınız hayattan haber getirendir; onu görünce hissettiğiniz utanç, kısıtın artık kimseye açıklanamadığını gösterir.
Kapıyı iterken kolayca açıldığını görmek rahatlama değil, huzursuzluk bırakır. Çünkü o an mesele artık dışarıdaki engel değil, çıkmayı seçmemektir. Uyandıktan sonraki ilk iş, kendinize koyduğunuz kuralı yüksek sesle söylemek ve onun hâlâ geçerli olup olmadığını sormaktır.
Hapishanede her şey sayılır. Gün sayılır, adım sayılır, ziyaret sayılır. Bir mekânı bu kadar rakama bağlayan şey süredir ve süre Satürn'ün konusudur. Oğlak arketipi bir kısıtla karşılaştığında onu hemen kaldırmaya çalışmaz; önce ne kadar süreceğini öğrenmek ister. Hapishane imgesi de tam bu soruyla açılır: ne zamana kadar.
Duvarın kendisi ise 12. eve aittir. Haritanın bu köşesinde kapalı kurumlar, geri çekilme ve insanın kendi kendine koyduğu tecrit durur; dışarıdan görünmeyen, konuşulmayan, kimseye açılmayan taraf. Satürn burada bir cezalandırıcı değil, bir muhasebecidir: neye evet dediyseniz onun faturasını önünüze koyar. Rüyalarda hücre kilidinin çoğu zaman içeriden takılı olması bu yüzdendir. 12. evin sessizliği ceza değil, kimseye anlatılmamış bir hesaplaşmadır.
Gündelik karşılığı hukuki değildir. Beş yıl önce imzaladığınız bir kefalet, kimseye söylemeden üstlendiğiniz bir aile sorumluluğu ya da gençken verdiğiniz ve artık taşımadığınız bir söz Satürn'ün defterinde açık durur. Oğlak arketipi sabreder ama sonsuza kadar değil; taşınamayan yük bir yerde yeniden pazarlık ister.
Yapılacak şey basittir: hangi sözün hâlâ geçerli olduğunu tek tek yazın. Bazılarının süresi çoktan dolmuştur ve yalnızca sizin defterinizde açık kalmıştır. Beş yıl önce ihtiyaç olan bir yardım bugün bir alışkanlığa çevrilmiş olabilir ve kimse bunu size söylemez. Bu ay içinde bir tanesini kapatın; Satürn kapanan hesabı bir daha hatırlatmaz.
Geleneksel tabirde hapishane, darlık ve sıkıntı yeri olarak anılır; ancak eski tabirciler bu darlığı çoğu zaman geçici saymıştır. Rüyasında zindana giren kimse için bir müddet işlerinin ağır yürüyeceği söylenmiş, oradan çıkması ise ferahlığa ve borcun kapanmasına yorulmuştur. Zindanda ışık görmek, sıkıntının içinde bir kolaylık bulunacağına işaret sayılır. Hapiste birini ziyaret etmek, unutulmuş bir dostun hâlini sorma ve gönül alma anlamına gelir. Kapının kendiliğinden açılması, kişinin uğraşmadan gelen bir kolaylıkla karşılaşacağına bağlanmıştır.
Bazı tabirler hapishaneyi dünyanın kendisine benzetmiş, oradan çıkmayı da sıkıntı sanılan bir hâlden hayırla ayrılmaya yormuştur. Parmaklıkların ardından gökyüzünü görmek umudun kesilmediğine, mahkûmun serbest bırakılması ise verilen bir sözün yerine getirilmesine işaret eder. Hapiste yemek yemek, kısıtlı bir imkânla geçinmeye ve kanaate yorulmuştur. Tabirciler zindanda geçen sürenin bilinmesini, işin ne zaman biteceğinin belli olmasına bağlamıştır.
İçeri alınma sahnesi çoğu rüyada sebepsizdir; kişi neden orada olduğunu bilmez. Bu sebepsizlik, üstlenilen ama hiç sorgulanmamış bir yükü anlatır. Kapı arkanızdan kapanırken duyduğunuz ses uyanınca aklınızda kalıyorsa, yakın zamanda geri dönüşü zor bir taahhüt vermişsinizdir. Hücrenin temiz ve düzenli olması, kısıtın şimdilik taşınabilir olduğunu gösterir. Eski tabirlerde zindana girmek işlerin bir süre ağır yürümesine bağlanmış, kalıcı bir kötülük sayılmamıştır. Ne zaman çıkacağınızı sormanız, uyanık hayatta da bir bitiş tarihi istediğinizi anlatır.
Kendi ayaklarınızla ve kapıdan çıkmak, tabir geleneğinde en olumlu okunan sahnedir. Uzun süredir üstünüzde duran bir yük kalkar, bir borç kapanır ya da bir taahhüdün süresi dolar. Dışarıda hava aydınlıksa, ayrılışın gönül rahatlığıyla olduğu anlaşılır. Kapıda durup geriye bakıyorsanız, kısıtın size bir tür güven verdiğini ve onsuz kalmaktan çekindiğinizi gösterir. Bu duygu yaygındır ve zayıflık değildir. Uyandıktan sonra, biten bir sorumluluğun yerine ne koyacağınızı yazmak sahneyi tamamlar.
Kaçış, çıkıştan farklıdır: izin alınmaz, kapı kullanılmaz. Bu sahne, bir durumu konuşarak değil aniden terk etme isteğinizi anlatır. İstifa mektubunu bir gecede yazmayı düşünen, telefon numarasını sessizce silen, şehri kimseye söylemeden terk etmeyi hayal eden biri bu rüyayı sık görür. Kaçarken arkanıza bakmanız, kararın acele olduğunu bildiğinizi gösterir. Yakalanmak bir cezaya değil, meselenin konuşulmadan kapanmayacağına işaret sayılır. Geleneksel yorum, aceleyle görülmüş işin bir kez daha önünüze geleceğini söyler.
En çarpıcı hapishane rüyası, kapının kilitli olmadığını fark ettiğiniz rüyadır. Kısıt çoktan kalkmıştır ama siz içeride kalmayı sürdürürsünüz. Bu görüntü genellikle koşulları değişmiş fakat alışkanlığı değişmemiş insanlarda görülür: borcu bitmiş ama hâlâ hiçbir şeye para harcamayan, çocukları büyümüş ama hâlâ kendine saat ayırmayan biri. Uyandığınızda rahatlama yerine sıkıntı kalması olağandır, çünkü sorumluluk artık dışarıda değildir. Tabirlerde kendiliğinden açılan kapı, uğraşmadan gelen bir kolaylığa bağlanır.
Rüya tabirlerimiz psikolojik literatür ve geleneksel kaynakların derlenmesiyle, editör gözetiminde hazırlanır. Amaç eğlence ve kişisel farkındalıktır; tıbbi, psikolojik veya kesin kehanet niteliği taşımaz.
Hayır. Rüya hukuki bir haber taşımaz ve bir suç kehaneti değildir. Tabir geleneği hapishaneyi suçla değil darlıkla, beklemeyle ve süreyle ilişkilendirir. Rüyayı gören kişi çoğu zaman oraya nasıl geldiğini bilmez; asıl mesele budur. İmge, sorgulamadan taşıdığınız bir kısıtı ve süresi dolmuş bir sözü gösterir.
Hapishane rüyası hukukla değil takvimle ilgilidir. Satürn süreyi, sınırı ve verilmiş bir sözün faturasını temsil eder; Oğlak arketipi de kısıt karşısında önce bitiş tarihini sorar. Duvar 12. eve aittir: kapalı kurumlar, geri çekilme ve insanın kendi kendine koyduğu tecrit. Kilit çoğu rüyada içeriden takılıdır.
Kendi ayaklarınızla çıkmak, tabir geleneğinde ferahlığa ve bir borcun kapanmasına bağlanır. Uzun süredir üstünüzde duran bir sorumluluğun süresi dolmuş olabilir. Dışarıda havanın aydınlık olması ayrılışın gönül rahatlığıyla gerçekleştiğini gösterir. Kapıda durup geri bakmanız ise kısıtın size bir tür güven verdiğini anlatır.
Kısıtın çoktan kalktığını ama sizin içeride kalmayı sürdürdüğünüzü gösterir. Koşulları değişmiş fakat alışkanlığı değişmemiş kimselerde sık rastlanır. Uyandığınızda rahatlama yerine huzursuzluk kalması olağandır, çünkü artık engel dışarıda değildir. Eski tabirlerde kendiliğinden açılan kapı, uğraşmadan gelen bir kolaylığa yorulur.
Eski tabir kitaplarında zindan darlık ve sıkıntı yeri sayılır, ancak bu darlık geçici kabul edilir. Zindana girmek işlerin bir süre ağır yürümesine, oradan çıkmak ferahlığa ve borcun kapanmasına yorulur. Zindanda ışık görmek sıkıntının içinde bir kolaylık bulunacağına, hapiste birini ziyaret etmek ise gönül almaya işaret sayılır.